Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Highlights from Chess

Veertig jaren geleden waren musicals ontzettend succesvol. Vooral in engelstalige landen.

Jezus Christ Superstar, Oklahoma, West Side Story, The Sound of Music , Hair enzovoort.

In 1972 werd een schaak-wereldkampioenschap georganiseerd tussen de Amerikaan Bobby Fischer en de Rus Boris Spassky. In volle koude oorlogperiode was het een bijzonder geladen onderneming , die wekenlang de pers in zijn ban hield. Niet alleen de sportpers maar ook de politieke.

Zo'n gebeurtenis leverde inspiratie voor boeken en films en ook voor een musical.

Een musicalscenario voor “Chess” werd geschreven in 1975 door Tim Rice. Hij werkte toen al een tijd succesvol samen met componist Andrew Lloyd Webber, maar die had het toen erg druk met een andere musical “Cats”. Na enige tijd werden de hitmakers van Abba bereid gevonden de muziek te maken voor Chess : Benny Andersson en Björn Ulvaeus. Het duurde jaren voor zij een aantal goede nummers hiervoor klaar hadden. De initiatiefnemers van de Musical wilden een dure superproductie maken en besloten om de markt eerst te openen met een LP. Die verscheen in 1984, en had meteen succes. De musical werd vervolgens in scene gezet en opgevoerd in Londen in 1986. Pas 2 jaar later werd die ook geproduceerd op Broadway in New York. Beide producties evolueerden stelselmatig en onafhankelijk van mekaar, zodat er van Chess eigenlijk twee stromingen bestaan, een Engelse en een Amerikaanse.

De muzikale hits worden natuurlijk in alle versies gebruikt, maar bij elke opvoering kan het verhaal en de enscenering heel wat verschillen.

Het oorspronkelijke verhaal is nogal complex. Het is gebaseerd op de beroemde schaaktweekamp, maar ook op de carrieres van 2 andere russische grootmeesters Kortsjnoi en Karpov. Er is uiteraard een romance bijgeschreven tussen de russische schaker en de assistente van zijn tegenstrever.

De eerste akte speelt zich af rond het schaaktornooi in Italie en de diplomatieke toestanden errond, de tweede akte brengt ons een jaar verder naar een herkansing in Thailand, met allelei tribulaties tussen de geheime diensten van Amerikanen en Russen, en de ontknoping van de romance ,waarbij de geliefden elkaar – onder druk van de diplomaten – laten terugkeren naar hun eigen haard.

De Highlights from Chess die wij nu spelen is een bewerking van de zeer gekende nederlandse componist en arrangeur Johan de Meij. Het stuk duurt 16 minuten en daarin past uiteraard maar een kleine selectie van de muziek.

Het hoofdthema van Chess is de intro en komt enkele keren terug als tussenspel. Het deeltje Quartet hoort bij een bespreking tussen de assistente van de amerikaanse schaker en de delegatie van de russen over het onhebbelijke gedrag van de Amerikaan. (en Bobby Fischer was daarvoor destijds berucht ). De hit “ I know him so well “ komt uit het einde van de musical als de amerikaanse assistente toegeeft dat Anatoly (de russische schaakmeester) beter terugkeert naar zijn eigen vrouw.

De Embassy Lament is een luchtige parodie op de bureaucraten van de Britse ambassade waar de Anatoly op een gegeven ogenblik asiel zoekt.

Anthem is een soort vaderlandse hymne horend bij de passage waar Anatoly mijmert over waar zijn echte vaderland ligt (in zijn hart … )

Een bekende hit uit de musical was destijds “one night in Bangkok”, deze is niet te vinden in deze Highlights, en zou er muzikaal ook maar moeilijk in gepast hebben.